Abstraction Hub

IA, UX, UI, User Experiences, Usability, Web Design, Information Architect, HCI

Category: Books

2018 Reading notes

2018 là một năm…lười đọc kinh khủng 😦 Một phần là do mình hoàn toàn tập trung vào việc phát triển kinh doanh cũng như đầu tư thời gian làm nội dung cho các lĩnh vực khác nên so với các năm trước, “sức” đọc của bản thân chỉ bằng một nửa. Rất nhiều quyển sách được đọc trên máy bay và trong phòng chờ sân bay, tranh thủ lúc chuyến bay bị trễ. Mặc dù vậy, năm 2018 là năm tôi tập trung đọc sâu hơn về chủ đề “human engagement” nhiều hơn với mong muốn hiểu về con người hơn, và từ đó hỗ trợ sale, product design tốt hơn. Dưới đây là danh sách và những ghi chú để bạn tiện tham khảo, hy vọng nó sẽ giúp bạn phần nào 😉

1/ The Future UI/UX: From The Ground Up

Thang điểm: 5/10

Đánh giá: không nhiều ý tưởng mới, đa phần là những pursuasive techniques mà mình đã biết, phạm vi mà tác giả muốn nhắm tới thì rộng nhưng nội dung lại không đủ sâu để nêu hết các vấn đề đặt ra.

2/ Making It Right: Product Management for a Startup World

Thang điểm: 8/10

Nhận xét: Sách tập trung vào qui trình và hướng dẫn cho việc phát triển sản phẩm. Từ khâu thẩm định ý tưởng, cho đến khảo sát thị trường, đối thủ, khách hàng và tính khả thi của sản phẩm. Sách viết chi tiết và phù hợp với các bạn product manager, theo mình là “must read”.

3/ Practical Empathy: For Collaboration and Creativity in Your Work

Thang điểm: 8/10

Nhận xét: Đây là cuốn sách khá hiếm hoi viết về chủ đề thấu hiểu và đồng cảm: “empathy”. Yếu tố này tưởng như chỉ được đề cập đến trong tâm lý học hiện đại hoặc nghệ thuật lãnh đạo, tuy nhiên ngày nay “empathy” đóng vai trò rất quan trọng trong việc hiểu khách hàng, hiểu người dùng, hiểu nhân viên, hiểu đồng nghiệp..v.v.. Các dự án UX ngày nay, trước khi bắt tay vào làm việc cụ thể thì có thêm khâu “organization empathy” nhằm giúp đội dự án hiểu về tổ chức cũng như cân bằng được nhu cầu của chủ đầu tư, của người dùng cuối và các thành phần liên quan. Đây là yếu tố quan trọng giúp dự án đi đến thành công.

4/ The Best Interface Is No Interface: The Simple Path to Brilliant Technology

Thang điểm: 7/10

Sách về thiết kế giao diện (UI interface) và những góc nhìn về usability, physical step vs digital step, v.v.. Với foreword bởi Don Norman, nó rất đáng để các bạn làm UI tham khảo, nhìn vào thực tế sử dụng và xu hướng simplify, rồi qua đó nhìn lại cách thức giao tiếp của mình với người dùng thông qua UI. Bởi vì, UI is communication.

5/ Buyer Personas

Thang điểm: 7.5/10

Thông thường, khi mới học và làm về UX design hoặc UCD (User centered design) thì chúng ta hay nói về personas. Nôm na theo nhiều người hiểu “tạm” rằng, personas là xây dựng mô hình hoá hồ sơ của người dùng trong hệ thống. Thực tế thì không phải vậy, và rất nhiều bạn mắc sai lầm khi học về personas. Các bạn thường bỏ quên một yếu tố quan trọng, đó là “context” (tạm dịch là ngữ cảnh). Trong từng context khác nhau, personas sẽ khác nhau. Trong eCommerce hoặc marketing, sẽ là buyer personas, trong game, sẽ là player personas, vv… và bạn phải đi sâu vào từng context đó để có những cách khai thác thông tin (insights) phù hợp.

6/ Unlocking Secrets: How to get people to tell you everything

Thang điểm: 9/10

Tôi đọc sách này để trả lời câu hỏi: “Làm sao để có được đúng thông tin từ người dùng khi mình phỏng vấn họ?”. Thực ra các kỹ thuật trong sách không có nhiều cái mới. Để hiểu về “secrets” của người khác, về cơ bản, bạn vẫn cần dựa trên các kỹ thuật “empathy” và “sympathy” nhưng sẽ cần điều chỉnh ở các góc độ khác nhau, tần suất, bối cảnh khác nhau tuỳ vào độ tuổi, giới tính, xuất thân của đối tượng. Sách có đưa ra mô hình READ (Research, Engage, Access, Divert) khá đơn giản và dễ áp dụng, ngoài ra, emotional linking, syncher để tiếp cận và khai thác thông tin bài bản. Sách cũng phân loại, định nghĩa các loại “secrect” khác nhau của những độ tuổi, đối tượng khác nhau cũng như cách “push” & “pull” trong quá trình tiếp cận “emotional” của “secret keeper” 🙂 Recommend cho các bạn làm user research, hoặc làm HR, Director 😉

7/ Models – Attract Women Through Honesty – Mark Manson

Thang điểm 7/10

Đây là cuốn sách về “dating” 😀 Tôi đọc nó với một tò mò khi tìm hiểu về “woman / girl thinking, attention…” và nó là một trong những cuốn cần đọc trong quá trình học về human mind, human interest. Sách không dành cho đối tượng gay / les, mà chỉ tập trung vào women. Mặc dù tác giả viết sách này dành cho đàn ông học cách kết nối với phụ nữ (ở dây là Western women nói riêng) nhưng những phân tích tâm lý, các cách thức kết nối và đạt được sự đồng cảm đều là những nghiên cứu thú vị. Suy cho cùng, honesty (tạm dịch là chân thành) nhưng tôn trọng vẫn là những chìa khoá để kết nối con người với nhau. Nếu khách hàng của bạn là nữ giới, hoặc nếu bạn phải thiết kế sản phẩm, dịch vụ dành cho nữ giới, bạn nên đọc quyển này.

8/ Enchanted

Thang điểm 9/10

Cá nhân mình thích cuốn sách này, và đọc với tâm lý khá thích thú. Thực ra mình đọc lần 1 hồi 2014, sau đó bỏ dở và năm nay mới đọc hết một cách say sưa. Sách viết đơn giản, dễ hiểu và mục đích của sách là giúp người đọc hiểu được các bước để gắn kết với một ai đó thông qua con người, sản phẩm, dịch vụ. “Enchanted” dịch ra là mê hoặc, cuốn hút và nó được tác giả lấy làm tựa đề cho cuốn sách, khuyến khích các công ty, những người làm start-up nên đọc để xây dựng muốn quan hệ, gắn bó lâu dài với khách hàng của mình. Trong thế giới ngày nay, khi “inspiration” ngày càng trở nên quan trọng hơn “manipulation”, khi CX (Customer experience) và BX (Brand experience) dần bao trùm, phủ lên UX thì đây là cuốn sách bạn nên đọc, ít nhất 02 lần 🙂

9/ Damn Good Advice (For People with Talent!)

Thang điểm 9/10

Mình đọc cuốn sách này 2 lần trong năm 2018. Lần 01 là vào tháng 05, khi mới mua nó ở Bangkok, và lần 02 là tháng 12, trong những ngày cuối tuần. Đúng như một người bạn từng nói, sách dạng này thì lâu lâu mở ra đọc lại, để ngẫm nghĩ, và lên dây cót tinh thần. Sách này thì rất nổi tiếng, ai làm digital Ads, marketing đều biết, đặc biệt tác giả là George Lois, một trong những người nổi tiếng trong ngành creative advertising. Nội dung sách tập trung vào sự sáng tạo, cách tuy đổi mới, cách thức làm việc với khách hàng và không thoả hiệp với chất lượng thấp. Vì mình làm agency nên có rất nhiều điểm mình đã trải nghiệm trong hơn 10 năm qua, có lẽ phần nào nó khiến mình đánh giá cao cuốn sách này hơn.

10/ Smashing – Form Design Patterns by Adam Silver

Thang điểm: 3/10

Đây là cuốn sách “tệ” nhất mà Smashing từng xuất bản. Sách được ra mắt vào quí 3, năm 2018 với chủ đề quen thuộc “Form design pattern”. Nói về form design thì đúng là không mới, nhưng thiết kế form (biểu mẫu), ví dụ như form đặt vé máy bay, form đăng ký học sinh sinh viên, form điền thông tin bệnh nhân mới ở bệnh viện,.v.v.. luôn là vấn đề khó khăn đối với người thiết kế lẫn người sử dụng hệ thống. Đặc biệt là với các phần mềm nghiệp vụ (enterprise software) khi một biểu mẫu có quá nhiều thông tin cần điền (complex form fields) thì những thiết kế mẫu là cần thiết. Trái với kỳ vọng của tôi, sách được viết rất…sơ sài. Bên cạnh những bình luận về form, sách còn thêm vào các đoạn mã HTML / CSS không cần thiết (bởi nó cũng sơ sài không kém) và lại thiếu đi những pattern (thiết kế mẫu) mà người đọc tìm kiếm. Khi bạn đọc một sách về pattern design, điều bạn cần nhất có lẽ là: case study thực tiễn, vấn đề gặp phải và các thiết kế mẫu đi kèm giải pháp. Bạn sẽ không thấy những điều đó ở cuốn sách này.

11/ 100 Midcentury Chairs – And Their Stories

Thang điểm: 5/10

Tôi đọc cuốn sách này hoàn toàn trong lúc ngồi chờ những chuyến bay. Sách viết thì hơi chán vì mô tuýp lặp đi lặp lại, đi qua từng năm tháng, giới thiệu từng mẫu ghế ngồi, và cách thức thiết kế của những chiếc ghế. Mặc dù vậy, đây vẫn là quyển sách thú vị nếu bạn đã một lần phải đi mua ghế. Bạn sẽ hiểu được lịch sử của những chiếc ghế Tolix, Hanging egg, Eiffel chair..v.v.. cũng như cách tiếp cận khác nhau của nhà thiết kế. Có một điểm đáng lưu ý là những chiếc ghế nổi tiếng thường được sáng tạo và làm ra tại Đức, Đan Mạch, Thuỵ Điển… Nơi mà thiết kế nội thất rất phát triển trong những thập niên vừa qua. Bạn có thể xem thêm review chi tiết của tôi tại đây. Nhìn chung, nếu bạn thích tìm hiểu về văn hoá, nạp thêm chút vitamin cho mình và tích luỹ thêm kiến thức, tư duy phong phú từ lĩnh vực thiết kế khác, thì đây là cuốn sách không thể bỏ qua.

We have an intimate connection with chairs. They surround our bodies, they receive our imprint, they leave memories and are often passed down from family member to family member. No wonder chairs can bring out the best and worst in people. – excerpt from 100 Midcentury chairs

12/ Build Better Products A Modern Approach to Building Successful User-Centered Products.

Thang điểm: 8/10

Đây là cuốn có thể song hành cùng quyển sách “Making it right” mà tôi đã nhắc đến ở trên. Mặc dù cùng viết về “product development” nhưng cuốn sách “Build better product” tập trung vào kỹ thuật thiết kế sản phẩm nhiều hơn thay vì tập trung vào định hướng kinh doanh và ra mắt sản phẩm như “Making it right”. Sách gồm 6 phần, đi từ thiết lập mục tiêu, khảo sát, thiết kế sản phẩm, test sản phẩm, đo đạc các thông số khi sản phẩm đi vào vận hành, và cải tiến. Từng chương sách được viết rất chi tiết, đủ để giúp bạn nắm vững các việc cần làm trong nghề product design.

Bonus – Những quyển sách về cà phê, giải trí

13/ The coffee dictionary

Chấm điểm: 5/10 – trung bình

Quyển này đọc khá… chán, và nói thật, nếu tự viết, mình cũng có thể viết xong trong 2-3 tuần. Nội dung sách không có gì nhiều ngoài việc liệt kê các khái niệm của cà phê từ A-Z, rồi bổ sung các định nghĩa cho nó. Đối tượng phù hợp của cuốn sách này là những người làm trong ngành cà phê nhưng mới vào nghề. Nó không phù hợp với người làm cà phê chuyên nghiệp hoặc người không biết về cà phê bởi cách tiếp cận nội dung là không rõ ràng. Tiêu đề là “từ điển” nhưng khá sơ sài, nếu bạn định mua thì có lẽ nên dừng lại.

14/ Craft Coffee – A Manual

Thang điểm: 8/10

Trái ngược với cuốn Coffee Dictionary, cuốn Craft Coffee này hay tuyệt. Bỏ qua phần rườm ra hướng dẫn pha chế thủ công với những dụng cụ cà phê manual brew, một mô tuýp mà sách cà phê nào cũng sử dụng thì phần sơ chế, gieo trồng cũng như phân tích về chất lượng cà phê, độ cao, bảo quản, chiết suất…v.v.. lại rất chi tiết và chuẩn mực. Tác giả viết rất cẩn thận và dễ hiểu, và đảm bảo rằng, khi bạn đọc xong, nhiều kiến thức sẽ “vỡ toang”. Cá nhân mình thích cuốn này kinh khủng :D, vì nó giải đáp được rất nhiều thắc mắc về cà phê mà mình đã tự hỏi, đã trăn trở trong suốt 05 năm qua.

15/ Kyoto Cafe

Kyoto Cafe Book-500x500

Đây là sách du lịch, đơn giản, nhẹ nhàng. Ưu điểm của cuốn sách là có nội dung bằng tiếng Anh 😀 và người chụp thì chụp rất đẹp, sử dụng ton màu “deep color” mà mình ưa thích, nó rất phù hợp với “màu của Nhật Bản” trong con mắt của mình. Chỉ đáng tiếc là mình không được đọc nó trước khi đến Kyoto năm nay, nhưng không sao, đó sẽ là lý do để mình quay lại.

16/ Happiness Is . . . 200 Things I Love About Dad

Chấm điểm: 7/10

Đây là dạng sách doodle, short script nhưng lại rất dễ hiểu, truyền cảm hứng. Mình đọc cuốn sách này vào đầu năm 2018, trong thời điểm mà mình stress nhất với các mối quan hệ trong công việc. Nó như một liều thuốc an thần, giúp mình tĩnh tâm lại và cảm thấy yêu đời hơn. Trong cuộc sống, đôi khi đơn giản chỉ là thu mình lại, nhìn qua lăng kính khác, trân trọng những hạnh phúc giản đơn, để rồi thấy mình vẫn còn có nhiều điều trân quý.

17/ 101 Quick and Easy Secrets to Create Winning Photographs

Điểm: 6/10

Sách đơn giản, tổng hợp lại các tips về phơi sáng, và quan trọng nhất là bố cục cơ bản. Mình đọc quyển này vì dạo này bị chê là chụp xấu, lấy góc ẩu :))) thôi thì ôn lại kiến thức cho ảnh nó bớt xiêu vẹo. Năm 2019 sẽ đọc nhiều hơn và nghiêm túc hơn về bố cục (composition), xa gần, vanishing points, converging verticals…Nói chung, cái gì muốn tử tế thì đều phải có sự đầu tư nghiêm túc, đặc biệt là ảnh 🙂 Tác giả viết rất đơn giản, dễ hiểu và không lạm dụng những ngôn từ kỹ thuật của ngành.

Converging verticals don’t bother us when we are walking along a street, due to the close cooperation between our sense of balance and our visual perception. However, things look different when we view converging verticals in two-dimensional images, as our brain immediately signals that something is wrong. – Mượn lời từ Architect photography book

2018 khép lại với bấy nhiêu cuốn sách, hy vọng rằng qua phần tổng hợp này, bạn sẽ tìm thấy đâu đó một vài lựa chọn phù hợp cho bản thân mình. Vẫn còn nhiều cuốn sách khó mà mình đang đọc dở, chưa biết khi nào sẽ hoàn thành :D, ví dụ như “Why it’s art?”, “The science of coffee”, “5 Human types”, “HBR’s On Managing People”..v..v.. nhưng tin rằng, 2019 sẽ là năm mình đọc nhiều hơn nữa, trở lại với những trang sách nhiều hơn, là chính mình, là sống với một trong những đam mê lớn nhất của mình như 5-7 năm về trước.

Hà Nội, 31/12/2018

Advertisements

My 2017 Reading Challenges (updating…)

Tôi chỉ bắt đầu đọc nhiều từ năm 2010, sau khi thất bại với công ty start-up đầu tiên của mình với rất nhiều câu hỏi “tại sao?” và mình “sai ở đâu? thiếu sót ở đâu?”.v.v.. Trước đó thì lác đác, đọc theo cảm hứng, không theo chủ đề hay mục tiêu (kế hoạch) nào cả. Từ đó đến nay chắc cũng đọc được khoảng hơn 100 cuốn sách các loại nhưng chưa năm nào tự tạo “challenge” cho mình từ đầu năm. Okay! vậy thì 2017 sẽ là một năm như thế.

Không giống như những blogger khác, họ đặt mục tiêu theo tuần, hoặc theo số lượng 24-54 cuốn sách cho năm 2017 (khoảng 1 cuốn / 1 tuần), tôi không có nhiều thời gian đến vậy. Phần lớn sẽ là giờ nghỉ trưa, lúc ngồi trông em bé ngủ sau 9 giờ tối… hoặc đôi lúc rảnh rỗi cuối tuần. Vi thế, mục tiêu sẽ vô cùng đơn giản (nhưng vẫn tốt hơn là không có): 1 cuốn sách / tháng, min=12 và max=12+++ và những gì tôi đọc sẽ đều tập trung review vào 1 blog để tiện theo dõi, cập nhật.

Đọc là quan trọng, nhưng suy ngẫm và áp dụng sau khi đọc còn quan trọng hơn, do đó, số lượng không phải là yếu tố quyết định 🙂

Reading, after a certain age, diverts the mind too much from its creative pursuits. Any man who reads too much and uses his own brain too little falls into lazy habits of thinking.

Dưới đây sẽ là những review ngắn gọn của những cuốn sách tôi đã hoàn thành (đã đọc xong) năm 2017.

Happy reading!

1/ Zero To One (tác giả: Peter Thiel)

Nguồn ảnh: amazon.com

Nguồn ảnh: amazon.com

Đây là cuốn được tổng hợp qua việc ghi chép lại bài giảng của 1 sinh viên trong lớp học về start-up của Peter Thiel, rồi sau đó biên tập, rút gọn thành sách. Nội dung không có gì phức tạp, nhưng bây lâu nay không ai nói tới: Độc quyền hay cạnh tranh. Để start-up thành công, họ phải “độc quyền” / hoặc “độc đáo” trong một lĩnh vực, một mảng thị trường, một phân khúc khách hàng nào đó. Từ khoá là “monopoly“. Nếu không làm được điều này, phần lớn các start-up sẽ chỉ đi theo con đường trở thành một công ty tham gia thị trường có sẵn và đứng vào hàng ngũ những cá thể cạnh tranh lẫn nhau (hay gọi là “competition“) cho tới khi diệt vong (do lợi nhuận từ market share không đủ duy trì công ty).

Cả cuốn sách chỉ có vậy, nói về những điều đơn giản nhưng 80% start-up đã sai ngay từ bước đầu tiên. Cuốn sách còn đưa ra 7 câu hỏi mà qua đó bạn có thể tự nghiền ngẫm rồi đánh giá 1 công ty xem công ty đó đang ở giai đoạn nào, còn thiếu cái gì để trở nên thành công. Tôi ước rằng mình có thể biết những điều này vào giai đoạn 2008-2009 khi mà tôi mới chập chững đi “mở công ty”. Sách phù hợp cho mọi người. Từ quản lý tới nhân viên, hay những người mong muốn khởi nghiệp cho riêng mình.

2/ It’s Not How Good You Are, It’s How Good You Want to Be (tác giả: Paul Arden)

00_its-not-how-good-you-are

Nguồn ảnh: Amazon.com

Ngay sau khi đặt chân đến Geneva, Thuỵ Sĩ vào tháng 12 năm ngoái, việc đầu tiên tôi làm là “phi” vào hiệu sách Payot Genève Cornavin (ở ga tàu) để chọn mua sách. Giữa bạt ngàn sách tiếng Pháp thì tôi tìm thấy cuốn sách này nằm khiêm tốn ở 1 kệ sách tiếng Anh, và với tác giả Paul Arden, tôi không ngần ngại mà mua luôn. Tuy nhiên, phải đến khi đi công tác HCM 5 tuần sau đó tôi mới đọc trên chuyến bay và say sưa cho tới khi máy bay hạ cánh. Sách của một người đứng đầu ngành quảng cáo, do đó vô cùng sáng tạo. Nếu ai đã từng đọc cuốn “Nghĩ ngược lại, và làm khác đi” của Paul, đã được dịch ra tiếng Việt, thì sẽ thấy ông luôn có những tư duy táo bạo. Paul khuyến khích con người cố gắng vượt ra khỏi những rào cản tư duy, bứt phá và tìm tòi sáng tạo không ngừng.

Giải pháp luôn có ở đâu đó, chỉ là bạn có chịu thay đổi cách suy nghĩ cũng như cách hành động hay không mà thôi. Trường học không phải là con đường duy nhất để thành công, đó là nơi mà “memorial game” dành chiến thắng và mọi người phải đi theo một mô tuýp sẵn có. Bí quyết nằm ở chỗ thả tự do trong suy nghĩ nhưng luôn đặt khách hàng làm trọng tâm, bạn sẽ tìm ra hướng đi. Sách nhỏ gọn, có thể đọc trong 1-2 giờ đồng hồ, nhưng nội dung của nó sẽ giúp bạn: chăm sóc khách hàng tốt hơn, tư duy cởi mở và sáng tạo hơn.

3/ Giấc mơ Mỹ, đường đến Stanford (tác giả: Huyền chíp)

Nguồn ảnh: Tiki.vn

Nguồn ảnh: Tiki.vn

Tôi chưa đọc hết 2 cuốn “Xách ba lô lên và đi” (tập 1, 2) nhưng cá nhân tôi thích những người giỏi. Mà trong con mắt tôi thì Huyền chip giỏi. Đơn giản là vì một người có thể làm đc nhiều điều mà người khác không làm được (dù có cố gắng) thì người đó đáng để tôn trọng. Khác với 2 quyển sách viết về đề tài đi phượt, cuốn sách thứ 3 của Huyền chip mang tính tự sự / bút ký nhiều hơn. Nội dung chủ yếu nói về cuộc sống ở Stanford, sự trưởng thành trong suy nghĩ và khả năng thích nghi với văn hoá Mỹ. Đi phượt khi còn trẻ cũng tốt, đi học cũng tốt, nhưng quan trọng hơn cả là bạn có thể đặt cho mình mục tiêu trong cuộc sống, tìm kiếm niềm đam mê và phấn đấu để thành công. Đó là tất cả những gì người trẻ cần. Sách phù hợp cho các bạn trẻ 15-25 tuổi ở Việt Nam, vì phần lớn các bạn thiếu định hướng (giống như mình ngày xưa) và chưa biết mình muốn gì.

4/ One plus one equals three: a master class of creative thinking (tác giả: Dave Trott)

Nguồn ảnh: Amazon.com

Nguồn ảnh: amazon.com

Done. Review to come…

5/ Evolutionology: The Power Of Knowing How People Work: Your Life, Instinct, & Emotional Intelligence (A Practical Guide) (tác giả: Arnie Benn)

3_evolutionology

Nguồn ảnh: amazon.com

Done. Review to come…

6/ Mẹ Sẽ Không Để Con Ở Lại (tác giả: Dương Thanh Nga)

4_me-se-khong-de-con-o-lai

Nguồn ảnh: Tiki.vn

Đây không phải cuốn sách “dạy làm cha mẹ”. Đây cũng không phải cuốn sách chia sẻ về kinh nghiệm nuôi dạy con. Đây là một cuốn sách khuyến khích những ông bố, bà mẹ trẻ hãy “chịu khó” đưa con đi du lịch ngay cả khi con còn nhỏ. Quan điểm này không mới, nhưng ở Việt Nam ít người quan tâm tới nó. Một phần vì người ta “ngại” đi đâu xa với trẻ em vì có quá nhiều thứ phải lo lắng, chuẩn bị, lích kích mang theo… Phần là vì ở Việt Nam, ông bà, cô dì chú bác.. hay “can thiệp” vào quá trình nuôi dạy trẻ và không muốn cho em bé phải tham gia những chặng đường dài, những lần di chuyển xa xôi. Vậy đó, nếu bạn thuộc tuýp người giống như tác giả, thích đi du lịch cùng con, thích mang con đi khắp nơi với mình thì nên đọc cuốn sách này.

Với cá nhân tôi, quyển sách này ra đời hơi… muộn. Vì tại thời điểm này, em bé 13 tháng tuổi của tôi đã đi du lịch 3 lần ở HCM, Đà Nẵng và Singapore. Giá như tôi có thể đọc sách này 1 năm trước, nó sẽ có ích hơn. Bây giờ thì cuốn sách này mang tính chất cổ vũ mà thôi. Nếu bạn chưa bao giờ mang con đi du lịch, bạn nên đọc để thấy vững tin hơn. Ngược lại, bạn có thể đọc “lướt” trong 1 ngày để lấy thêm cảm hứng. Sách viết về hành trình đi xuyên nước Mỹ , Trung Quốc, Romania, Myanmar.v.v.. của vợ chồng tác giả và em bé từ khi bé mới 7 tuần tuổi cho tới lúc hơn 2 tuổi. Có nhiều kinh nghiệm đi chơi với trẻ được chia sẻ (mà bản thân tôi cũng đã từng trải qua), tuy nghiên phần lớn nội dung của cuốn sách bị lan man miêu tả phong cảnh, lịch sử đó đây khiến cho các đoạn văn hơi rườm ra và xa rời chủ đề chính. Anyway, người Việt vẫn cần nhiều đầu sách như thế này trong tương lai gần.

7/ Why we work – (tác giả: Barry Schwartz)

07-why-we-work

Nguồn ảnh: TED

Done. Review to come…

8/ Start With Why – (tác giả: Simon Sinek)

08-startwithwhy

Nguồn ảnh: Google book

Done. Review to come…

9/ To Pixar and Beyond – (tác giả: Lawrence Levy)

1416891791

Nguồn ảnh: Amazon

100% completed…

10/ Coffee. From bean to the perfect brew – (tác giả: Jason Scheltus)

100% completed…

11/ Design for Use, 2nd Edition – (tác giả: Lukas Mathis)

10% Reading…

12/ When breath becomes air – (tác giả: Jason Scheltus)

images

100% Completed…

13/ Lời Tự Thú Của Ông Bố Tuyệt Vời Nhất Thế Giới – (tác giả: Dave Engledow)

100% Completed…

Còn nữa…

Review “Làm Bạn Với Hình Làm Tình Với Chữ”

Capture

Đọc xong cuốn này trong vòng 1 tuần sau khi mua, cảm nhận ban đầu là sách khá độc đáo bởi có lẽ chưa có cuốn sách tiếng Việt nào trên thị trường nói về vấn đề này.

Copywritter luôn là một công việc mang tính “mù mờ” và không rõ ràng trong mắt người ngoại đạo. Khi nhìn vào quảng cáo, cá nhân tôi và có thể nhiều người khác chỉ nhìn vào mẫu quảng cáo tổng thể như Banner, TVC, Micro-site hay 1 đoạn clip phát trên truyền hình. Khi đọc cuốn sách này, bạn sẽ thấy đằng sau mỗi chiến dịch (campaign) quảng cáo là cả một ê kíp làm việc ngày đêm với thời gian (deadline) ngắn ngủi.

Tính độc đáo và cá tính của cuốn sách thể hiện ngay ở tiêu đề có phần “mạnh bạo” của tác giả. Ngay cả tác giả và người vẽ tranh minh họa cũng không nêu tên thật trong suốt cuốn sách, chúng ta chỉ biết là “Bút chì” và “Đốc tờ ti”. Do đó cũng không dễ để nhận ra người viết là ai ngoài đời thực nếu bạn không làm trong ngành quảng cáo. Blog cá nhân của tác giả cũng không còn (butchitoru.wordpress.com) do đó người đọc có lẽ phải tự cảm nhận về tác giả thôi. Sự cá tính của nội dung thể hiện trong từng câu chữ, giàu vốn từ, giàu tính sáng tạo cũng như tạo hình, tạo liên tưởng chỉ bởi từ ngữ. Điều này tưởng chừng như đơn giản, nhưng nếu ai tìm hiểu về “less is more” mới thấy copywritter là nghề đầy thử thách như thế nào.

Cuốn sách không chỉ nói về “nghề copywritter” đơn thuần, mà nó còn như một cuốn cẩm nang (guidelines) cho người nào muốn tìm hiểu và đi theo con đường sự nghiệp quảng cáo sáng tạo. Có lẽ chính vì vậy mà cấu trúc thông tin (IA) của cuốn sách được bố trí như một giáo trình từ giới thiệu, cho tới các bước phát triển, thăng trầm của nghề copywritter. Từ khái niệm sáng tạo cho tới teamwork, khách hàng (expectation management) và tính kiên định.

Điều tôi thích ở tác giả, dù mạch văn không liền và đôi khi hơi rời rạc, đó là cảm nhận anh ấy là một copywritter không thỏa hiệp. Tại sao? Đơn giản bởi nếu bạn làm trong ngành quảng cáo, dù là Print-ad, TVC, Web design.v.v.. thì phần lớn thời gian bạn sẽ phải thỏa hiệp và thảo luận với khách hàng về giải pháp thiết kế, thông điệp, ý tưởng. Càng làm lâu, bạn sẽ càng phải đối mặt với việc kiếm tiền cho công ty với việc đưa ra sản phẩm đạt yêu cầu chuyên môn nghề nghiệp của bạn. Nhiều bản thiết kế bạn cho là đẹp, nhưng khách hàng dẹp đi, và nhiều dự án bị áp đặt (bureaucracy mindset) bởi ý nghĩ, tư duy của khách hàng dù họ chẳng có tí chuyên môn nào cả. Đôi khi đó là sự tranh cãi với người đứng đầu (Marketing manager, Innovation manager/director) bởi quan niệm (concept) khác nhau, triết lý định hình khác nhau…. Tác giả nhiều lần nhắc tới việc không thỏa hiệp để không làm hỏng sản phẩm của mình.

Sau cùng, cuốn sách ngoài việc chia sẻ về nghề copywritter còn mang lại cho bạn những kinh nghiệm làm dự án trong ngành quảng cáo, kể cả online (digital marketing). Lối viết nhiều ẩn dụ, do vậy nếu bạn đã và đang làm trong ngành từ 1 đến 2 năm thì bạn sẽ “thấm” nhiều hơn nội dung của nó.

David and Goliath

Đi tìm ưu thế trong những điều bất lợi?

david-and-goliath

(Ảnh 1: Bìa sách “David and Goliath”, tác giả: Malcolm Gladwell)

Malcolm Gladwell vẫn giữ phong cách viết lách như mọi khi, đó là đưa ra một quan điểm (ở đây là “lợi thế của những điều bất lợi”) rồi thu thập dữ liệu, một khối lượng dữ liệu khá công phu và tỉ mỉ, để chứng minh, lý giải những điều đó.

Tuy nhiên trong cuốn sách này, Gladwell có vẻ như hơi “xuống tay” trong văn phong và lập luận của mình. Ông dùng quá nhiều ví dụ như những người mắc chứng khó đọc, những người dân London bị đánh bom, những người sinh ra trong hoàn cảnh khắc nghiệt… để dẫn chứng chung chung chứ chưa lý giải cặn kẽ cũng như lập luận chặt chẽ cho quan điểm của mình. Nhiều ví dụ nhét trong một cuốn sách gần 300 trang khiến các dẫn chứng như bị rời rạc hơn so với quan điểm xuyên suốt của nội dung.

Ở đâu đó trong cuốn sách này ta thấy rõ “yếu tố hoàn cảnh” giường như nổi trội hơn. Đây là khái niệm chủ đạo trong cuốn “Điểm bùng phát” của ông xuất bản khá lâu. Yếu tố hoàn cảnh tạo ra sự bão hòa trên đồ thị đường cong của sự bất lợi (còn gọi là Inverted U-Curve), cốt để nói lên rằng hoàn cảnh sẽ tự thích nghi nếu các điều kiện (dù là lợi thế) đi quá giới hạn của nó. Ngược lại, nếu các điều kiện của hoàn cảnh quá bất lợi và nếu người ta không thể thay đổi các yếu tố bất lợi đó, người ta sẽ tự thích nghi, thay đổi bản thân mình để biến nó thành lợi thế, thành môi trường để tôi luyện, qua đó thành công hơn.

u-curve_large

(Ảnh 2: mô hình U-Curve của Malcolm Gladwell)

Lập luận trên nghe “có lý” nhưng không hoàn toàn đúng. Bởi để một người biến những điều bất lợi thành lợi thế, hoặc một môi trường tốt vô tình gây ra những hạn chế cho những người tham gia (ví dụ như trường chuyên, lớp chọn) cũng chỉ có thể chứng minh ở cấp độ “thiểu số”. Điều đó có nghĩa là “David và Goliath” chỉ đưa ra được lập luận rằng: dù ở hoàn cảnh nào, cũng luôn có cơ hội để người ta vượt qua những giới hạn của nó (dù thực tế không phải ai cũng làm được như vậy). Cuốn sách không chứng minh cho bạn thấy 1 chân lý, cũng không khẳng định một định luật, chỉ là sự sưu tầm các hiện tượng lịch sử rồi từ đó đưa ra một cách nhìn khách quan, và phần nào mới mẻ hơn. (Nghĩa là giúp bạn khám phá thêm một góc nhìn).

Nội dung chính của cuốn sách không đề cập tới việc cạnh tranh giữa các doanh nghiệp lớn / nhỏ, mà chỉ nói tới những cá nhân, hoặc cộng đồng vượt qua nỗi sợ hãi, hay những khó khăn trong cuộc sống của họ. Trong thực tế, khi bạn bị bám đuổi và tẩy chay bởi đám đông, hay bạn buộc phải sống trong chiến tranh, bạn có thể vẫn “lo sợ”. Bạn vượt qua nỗi sợ đó bởi “bạn không còn gì để mất”, hoặc phải liều lĩnh đi tiếp về phía trước khi đó là hy vọng duy nhất của bạn chứ không phải mọi nỗi sợ hãi / lo lắng, mọi điều “bất lợi” đã đi quá giới hạn của nó như Malcolm biện luận.

Câu truyện David đánh bại Goliath bằng chiếc “ná dây thun” (còn gọi là súng cao su) và những viên sỏi được sử dụng làm viên đạn. Goliath được miêu tả là một người cao lớn, đội mũ sắt, mang khiên và kiếm… Vì vậy điều vô lý trong câu truyện của Malcolm Gladwell là ở chỗ: nếu Goliath đội mũ bảo vệ bằng sắt thì David không thể nào bắn hạ Goliath một cách dễ dàng như vậy dù sức của David có khỏe tới đâu. Một điểm không hợp lý nữa là David có thể dễ dàng dùng chính thanh gươm của Goliath (sẽ nặng hơn rất nhiều so với thể trạng của David) để tiêu diệt đối thủ của mình (Goliath). (Trên WallStreetJournal có bạn nói về vụ này)

Độc giả nên tỉnh táo khi đọc cuốn sách này, và cũng nên giữ thái độ trung lập để có cái nhìn khách quan.

Big Data

A Revolution That Will Transform How We Live, Work, and Think

9780544002692_p0_v1_s260x420

(bìa sách: Big Data, nguồn: Internet)

Big Data (tạm dịch là dữ liệu lớn) đang trở thành một xu thế hot trong những năm gần đây tại các diễn đàn công nghệ cũng như các trang tin chuyên ngành kinh tế, kỹ thuật. Đi kèm với nó là rất nhiều sách liên quan cũng được xuất bản, nhưng chọn cuốn nào để đọc lại tùy thuộc vào công việc, lĩnh vực của mỗi người.

Tôi chọn cuốn Big Data – A Revolution That Will Transform How We Live, Work, and Think của Viktor Mayer và Schonberger Kenneth Cukier bởi nội dung của cuốn sách bám sát vào các vấn đề thực tiễn như y tế, kinh tế, giao thông, xã hội, phòng chống tội phạm.v.v… Và các vấn đề này được giải quyết dựa trên việc tổng hợp lượng lớn dữ liệu, phân tích rồi đưa ra dự đoán về xu thế.

Xuyên suốt cuốn sách, 2 tác giả luôn nhắc nhở người đọc về cách thức sử dụng dữ liệu lớn với phương châm tìm hiểu “cái gì” chứ không phải “tại sao“. Nghĩa là khai thác dữ liệu từ những mảnh vụn có phần “vô nghĩa”, tái cấu trúc nó, phân tích với những thuật toán và công cụ xác suất thống kê, rồi từ đó để dữ liệu “tự nói” lên thông tin hữu ích.

Sách mở đầu với việc mô tả hiện trạng áp dụng Big Data ở Mỹ và các nước tiên tiến trên thế giới, với sự góp mặt điển hình của các “ông lớn” như Google, Amazon, Walmart, IBM, v.v… Các hãng lớn từ lâu đã và đang thu thập đủ loại dữ liệu về người dùng internet, khách hàng, thời tiết, thiết bị thông tin y tế… với mục đích mang lại các dự đoán có giá trị cho chính bản thân hãng cũng như các đối tác.

Dưới góc nhìn Big Data, ta sẽ hiểu rõ hơn về giá trị của những thông tin tưởng như “bình thường” của Facebook (số lượng like, comments), của Twitter (còn gọi là dữ liệu tư duy, suy nghĩ của hàng triệu người dùng) hay Instagram. Đối với trường hợp Instagram, bấy lâu nay, khi xem lại một bức ảnh cũ, cá nhân tôi thấy Intargram chỉ ghi chung chung rằng bức ảnh này được đăng tải mấy tuần trước (hoặc mấy ngày trước đó) mà không ghi cụ thể, chính xác ngày nào (hoặc đếm chính xác bao nhiêu ngày trước). Tại sao? bởi với dữ liệu lớn, bạn chỉ cần biết xu thế, biết một con số chung “áng chừng” hoặc “trong khoảng” bao nhiêu ngày mà không nên “đòi hỏi” một sự chính xác tuyệt đối. Vì sao ư? Bởi sự chính xác tuyệt đối là giá trị của dữ liệu nhỏ.

Các chương tiếp theo của cuốn sách tập trung vào việc dữ liệu hóa cũng như xác định giá trị của dữ liệu, xác định chuỗi giá trị mà qua đó các doanh nghiệp, cá nhân, tổ chức tham gia vào các phân đoạn của thị trường Big Data. Có một nghịch lý hiện tại trong thị trường Big Data đó là các doanh nghiệp nắm giữ một lượng lớn dữ liệu (thường họ có được do thu thập, lưu trữ qua nhiều năm dựa trên công tác kinh doanh của họ) lại không / hoặc chưa biết cách khai thác lượng dữ liệu lớn này một cách hiệu quả, hữu ích. Nếu như Google khai thác cơ sở dữ liệu tìm kiếm (search query) của hàng triệu người dùng để từ đó bổ trợ cho các công cụ quảng cáo, dịch thuật, hay Amazon khai thác thói quen duyệt web của khách hàng, Walmart khai thác thông tin mua hàng tại cửa hàng dựa theo thời tiết, chu kỳ mua sắm, mật độ giao thông… thì những ngành nghề như quản lý hành chính, cơ quan dân sự của nhà nước, dân số, hàng không, thời tiết, giao thông, quân đội, y tế… lại chưa thực sự “nhảy” vào khai thác mảng dữ liệu màu mỡ mà họ đang có.

Dữ liệu nếu không khai thác, sẽ chỉ là những mảng lưu trữ rời rạc và vô nghĩa. Thậm chí những đơn vị nắm giữ dữ liệu cũng bỏ mặc chúng và ngủ quên trong sự bận rộn của công việc hàng ngày. Nhưng nếu một ngày, một lượng lớn dữ liệu được trao vào tay những chuyên gia (còn gọi là data scientist), hay những công ty phân tích và khai thác dữ liệu chuyên nghiệp, chúng ta sẽ thấy những giá trị to lớn được tìm thấy từ “mỏ vàng” bị bỏ quên.

Mặc dù các doanh nghiệp start-up được lấy làm ví dụ trong cuốn sách phần lớn đã bị thâu tóm (Decide.com bị mua bởi Ebay, Farecast.com bị mua bởi Microsoft…) nhưng phần nào chúng ta cũng thấy được tầm ảnh hưởng của Big Data lên các doanh nghiệp ngày nay, đặc biệt là các doanh nghiệp hoạt động trên Internet. Trong một tương lai không xa, Big Data  chắc chắn sẽ là một nền công nghiệp nổi trội, cũng như thời của Internet, e-Commerce, Social network những năm trước đây, thậm chí, Big Data chính là “đầu ra” mới của các doanh nghiệp cũng như là một hướng đi mới để các đơn vị cải tiến dịch vụ, sản phẩm của mình được tốt hơn.

Sau cùng, các tác giả cũng để cập đến vấn đề quyền riêng tư, cách thức kiểm soát thông tin để sao cho Big Data không bị lạm dụng cũng như không kiểm soát cuộc sống của con người, xã hội và đặc biệt là công lý. Có chăng, nên nhìn nhận Big Data là một công cụ mới của thời đại mới chứ không nên lạm dụng nó hoàn toàn trong việc dự đoán (thậm chí là phỏng đoán) hay đưa ra quyết định, bởi đó là những việc rất cần “lý trí” của con người.

Lưu ý:

– Sách được dịch bởi NXB Trẻ và có hơi trúc trắc khi đọc, nhất là chương 1, 2. Sách dịch nhầm khá nhiều chỗ đối với từ “start-up” nên trong mấy chương đầu phải tham khảo bản tiếng Anh để hiểu đúng nghĩa hơn.

– Sách cũng dành cho đối tượng làm UX, bởi quan sát và thu thập thông tin về người sử dụng (user observation) là việc làm phổ biến của ngành này. Do đó, có thể nói, Big Data cũng là một phần tương lai của UX.